Historia Świec

Świeca to przede wszystkim źródło światła. Zazwyczaj jest ona wykonana w kształcie podłużnej kolumny z paliwa stałego (np. wosku, parafiny, stearyny), wewnątrz której umieszczono specjalnie spreparowany knot bawełniany. Przodkiem znanej nam dzisiaj świecy była pochodnia. Początkowo kij drewniany owijano włóknami lnianymi nasączonymi olejem. Z biegiem czasu zaprzestano stosowania kija a włókna lniane zamiast olejem zaczęto oblewać woskiem pszczelim. Świece były powszechnym źródłem światła jeszcze zanim odkryto elektryczność. Na północy Europy aż do XIX były popularniejsze nawet od lamp oliwnych (prawdopodobnie ze względu na cenę oleju).

Historia świec sięga aż 2 tysięcy lat p.n.e. i były one już znane starożytnym np. Etruskom. Wzmianki o nich możemy znaleźć w Starym Testamencie. Rzymianie robili świece z lnu oblanego smołą, tłuszczem zwierzęcym lub woskiem. Również Chińczycy ok. II wieku p.n.e. opanowali sposób produkcji dobrze palących się i nie kopcących świec.

Początkowo ze względu na cenę świece wykorzystywano prawie wyłącznie podczas obrzędów religijnych. Zmieniło się to ok. X wieku n.e. (niektóre źródła podają, że już w czasach prześladowań chrześcijan) gdy wynaleziono znacznie gorzej palącą się lecz tańszą świecę łojową. Pierwsze wzmianki o świecach łojowych robionych z knota z liścia można znaleźć w polskich kronikach ok. XVI wieku. Wówczas świece woskowe pojawiały się tylko w domach wyższych sfer, biedniejsi musieli zadowolić się świecami ze zwierzęcego tłuszczu.

Za czasów króla Zygmunta Augusta produkcja świec zarówno woskowych jak i łojowych była obwarowana restrykcjami i na ich produkcję wydawano specjalne pozwolenia tzw. przywileje. Przykładem może tu miasto Przemyśl, które otrzymało przywilej produkcji świec łojowych ok. 1580 roku. W XVI wieku w Polsce istniały tylko trzy fabryki wytwarzające świece woskowe sposobem maczanym. Produkcja świec woskowych metodą gładzenia i polewania była również przywilejem aptekarzy poznańskich z początku XVIII wieku.

Dla porządku należy jeszcze wspomnieć o świecach, które są dzisiaj najbardziej rozpowszechnione czyli świecach parafinowych i stearynowych.

Za wynalazcę pierwszej dobrej jakości świecy stearynowej uważany jest francuski chemik Michel Eugène Chevreul. Stworzył on stearynę w drodze hydrolizy łoju a cały proces opatentował ok. 1825 roku. W 1831 roku były one już powszechnie produkowane przez europejskie fabryki. Koniec XIX wieku to dynamiczny rozwój destylacji ropy naftowej, z której otrzymywano parafinę. Wtedy też pojawiły się na szeroką skalę świece parafinowe. Dzisiaj do produkcji świec często wykorzystuje się mieszankę w odpowiednich proporcjach obu produktów (parafiny i stearyny).

Światło świecy od zawsze było związane z rozmaitymi obrzędami religijnymi np. w religii chrześcijańskiej symbolizuje ono Jezusa Chrystusa i jest obecne podczas całej mszy świętej. W kościele katolickim wykorzystuje się świece z naturalnego wosku a w prawosławnym ze sztucznego (cerezyny). Natomiast podczas żydowskiego święta Chanuka (nazywanego także świętem światła) celebruje się zapalenie menora (rodzaj specjalnego świecznika).

W dzisiejszych czasach świece stosuje się głównie w nagłych przypadkach związanych z awarią lub brakiem elektryczności oraz ze względu na ich walory estetyczne np. w celu stworzenia wyjątkowego nastroju. Ponadto coraz częściej docenia się zdrowotne właściwości świec z wosku pszczelego. Wykorzystywane są one w aromaterapii i apiterapii. Obecnie naturalne świece woskowe produkowane są głównie przez pszczelarzy oraz przez firmę „MAREMIL” specjalizującą się w tego typu wyrobach.